(Talents.vn) – So với những lần trước, đợt khai quật này nằm tại vùng được
cho là chính điện Kính Thiên nên được giới chuyên môn đặc biệt quan
tâm.
Hội thảo báo cáo kết
quả khai quật điện Kính Thiên do Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long –
Hà Nội và Viện Khảo cổ học VN đã được tổ chức ngày 16/12 tại Hà Nội, sau
10 tháng khai quật khu vực nền điện Kính Thiên kể từ đầu năm 2014. So
với những lần trước, đợt khai quật này nằm tại vùng được cho là chính
điện Kính Thiên nên được giới chuyên môn đặc biệt quan tâm.
Đừng mang gánh nặng đè lên cầu Long Biên thêm nữa!
Hà Nội vẫn đang thiếu tượng đài xứng tầm?
“Sự phức tạp của các lớp
văn hóa đan xen nhau trong suốt 13 thế kỷ khiến giới chuyên môn như lạc
vào ma trận. Cứ đà này, phải hết thế kỷ 21, chúng ta mới giải mã được
kiến trúc cũ của Hoàng thành” – PGS khảo cổ học Tống Trung Tín nói vui
trong hội thảo.
“Ma trận” di tích
Đây là năm thứ 10, khu
vực nền điện Kính Thiên nằm trong quần thể Hoàng thành Thăng Long (HTTL)
được khai quật. Tuy nhiên, đợt khai quật này là lần đầu tiên giới khảo
cổ tìm thấy sự xuất hiện trọn vẹn của các móng kiến trúc mang đủ đặc
trưng niên đại các thời Lý, Trần, Lê Sơ, Lê Trung Hưng, Nguyễn… tại
trục trung tâm của điện Kính Thiên.
Trong đó, dấu tích kiến
trúc thời Lý được nhận diện thông qua một hệ thống đường nước lớn, chạy
theo hướng Đông – Tây, dấu tích thời Trần có móng trụ bằng đá, được gia
cố bằng ngói vụn với những kết cấu có 4 hàng chân cột đặc trưng. Đặc
biệt, các dấu tích quan trọng nhất được phát hiện trong đợt khai quật
này mang niên đại Lê Trung Hưng với mật độ khá dày đặc.
Theo kết luận ban đầu,
phía khai quật đã xác định được một phần kiến trúc phía Tây Nam của
không gian chính điện Kính Thiên như hệ thống móng nền, đường Ngự đạo và
đặc biệt là sân Đại triều. Ngoài ra, một số hiện vật có giá trị lớn cũng
được tìm thấy.
Một số dấu móng kiến trúc mới phát lộ
trong đợt khai quật lần này
Khá thú vị, đợt khai quật
này đã cung cấp những thông tin có giá trị khác biệt và chính xác hơn so
với một số đợt khai quật trước đó tại điện Kính Thiên và rộng hơn là cả
quần thể di tích HTTL. Chẳng hạn, các kiến trúc mới được tìm thấy tại
sân Đại triều cho thấy: kiến trúc này mang niên đại thời Lê Trung Hưng
chứ không phải thời Lê Sơ như phỏng đoán. Hoặc, theo GS Phan Huy Lê (Chủ
tịch Hội Khoa học Lịch sử VN), những dấu vết mới về đường nước thời Lý,
Trần cho thấy nhiều khả năng cho thấy đây là kiến trúc mang tính phong
thủy, chứ không phải đường thoát nước dẫn ra sông Tô Lịch như giả thiết
ban đầu.
“Mọi nhận định về HTTL
đều chỉ là phỏng đoán và có thể thay đổi theo từng đợt khai quật. Bởi
quần thể này có hệ thống di tích quá phức tạp, luôn chồng xếp, đan xen,
cắt phá lẫn nhau” – GS Phan Huy Lê nói. “Đây là điều bình thường và luôn
cần tới sự kết hợp liên ngành với các kiến thức về sử học cơ bản, địa lý,
khoa học tự nhiên… để từng bước đưa ra nhận thức rõ ràng hơn về di
tích”.
“Đào” tiếp theo cách
nào?
Sự phức tạp tăng dần theo
các đợt khai quật khiến giới chuyên môn đưa ra khá nhiều câu hỏi về các
bước tiếp theo để “giải mã” kiến trúc tổng thể của điện Kính Thiên. Cũng
cần nói thêm, ngoài mục đích phục vụ chuyên môn, đây còn là bước cơ bản
để thực hiện đề án khôi phục kiến trúc không gian điện Kính Thiên vốn đã
được UBND Hà Nội thông qua trước đó.
Việc các di tích nằm đan
xen, chồng chéo nhau là bài toán khó cho công việc này, khi mà đặc thù
của ngành khảo cổ yêu cầu việc khai quật phải tiến hành song song với
bảo tồn cho từng vùng, chứ không thể thực hiện tổng quát theo kiểu “giải
phóng mặt bằng”. Do vậy, GS Phan Huy Lê đưa ra đề nghị: giới nghiên cứu
có thể tìm những vị trí khai quật mà tầng văn hóa phía trên ít di tích
giá trị, để từ đó đào sâu tiếp xuống các lớp phía dưới. Đề nghị này được
tán thành bởi GS Nguyễn Quang Ngọc, với ý kiến rằng giới nghiên cứu nên
“đi đến cùng, đào đến tầng sinh thổ để phát lộ kết quả chính xác, tránh
mang tính phỏng đoán như hiện nay”.
PGS-TS Lâm Thị Mỹ Dung
đưa ra một lo ngại khác: các hố khai quật trong thời gian qua được tổ
chức với diện tích khá nhỏ. Do vậy, các kết luận đưa ra theo từng đợt ít
nhiều vẫn rơi vào tình trạng “thầy bói xem voi” mà không mang lại một
cái nhìn tổng quát. PGS Dung nói: “Bởi vậy, chỉ còn cách tổ chức các hố
khai quật rộng hơn thì chúng ta mới khắc phục được điều này”.
Hiện nay, Viện Khảo cổ đã
kiến nghị mở tiếp hướng khai quật về phía Đông của khu di tích Đoan Môn
để tìm hiểu dấu tích kiến trúc của các thời kỳ, đặc biệt là tìm hiểu về
mảng kiến trúc thời Lý, Trần vốn đang còn chưa được nhận định rõ ràng.
Ngoài ra, các chuyên gia cũng đang chuẩn bị tổ chức một hội thảo để đánh
giá lại việc nghiên cứu HTTL sau 5 năm kể từ khi nhận danh hiệu Di sản
Thế giới, để rồi từ đó tiếp tục đưa ra những định hướng cụ thể cho việc
khai quật.
Theo Thể thao & Văn hóa
0 Nhận xét