(Talents.vn) – Đi qua hai cuộc kháng chiến thần thánh, nghệ thuật tranh cổ động tự hào đã hoàn thành những nhiệm vụ trong những thời khắc cam go nhất. Cuộc chiến của người họa sĩ không diễn ra ngoài chiến tuyến mà diễn ra đằng sau giá vẽ.
– Đi qua hai cuộc kháng chiến thần thánh của đất nước, nghệ thuật tranh cổ
động tự hào đã hoàn thành những nhiệm vụ trong những thời khắc cam go nhất. Cuộc chiến của người họa sĩ không diễn ra ngoài chiến tuyến mà diễn ra đằng sau
giá vẽ.
Clip tuyệt tác tranh cát về Đại tướng của họa sĩ ‘Nhật ký của mẹ’
10 bức tranh mất tích bị săn lùng ác liệt nhất
Tranh của danh họa Nguyễn Phan Chánh đạt giá kỷ lục
Bộ sưu tập tranh đáng nể của một chính trị gia Việt
Bức tranh bị mất cắp 26 năm trở lại bảo tàng
Có lẽ trong ký ức, nhiều người Hà Nội còn giữ lại hình ảnh “ra đường là gặp
tranh cổ động”. Sức ảnh hướng rất lớn và lâu dài của chúng được cho là vì đã
phản ánh những cảm xúc và lý tưởng hướng về tương lai chung của người dân thành
phố.
Lần về lịch sử, tranh cổ động xuất hiện như một thể loại riêng của ngôn ngữ
hội họa thế giới từ đầu thế kỷ 20. Dù còn có những tranh cãi nghệ thuật có nên
phục vụ mục đích tuyên truyền hay không, nhất là khi về sâu thẳm, sáng tạo nghệ
thuật là cách bộc lộ con người riêng tư của nghệ sĩ. Nhưng có một điều không ai
có thể phủ nhận, đó là tính nghệ thuật của rất nhiều tác phẩm được sáng tác vì
mục đích tuyên truyền.
Ở nước ta, tranh cổ động được nhiều tài liệu cho là xuất hiện từ những ngày
tiền khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, cuộc cách mạng đã làm thức tỉnh ý thức chính
trị cho toàn giới mỹ thuật VN. Một phong trào nghệ thuật ủng hộ Việt Minh đã
bùng lên mạnh mẽ với tinh thần hứng khởi. Nổi bật là sự đáp ứng kịp thời của
tranh cổ động. Những bức tranh cổ động đầu tiên ra đời trong bão táp cách mạng
với sự có mặt của thế hệ họa sỹ yêu nước, tiêu biểu là Nguyễn Đỗ Cung, Tô Ngọc
Vân, Lương Xuân Nhị… cùng nhiều tác giả giàu tâm huyết với tự do, độc lập của
Tổ quốc.
Bước vào kháng chiến chống Pháp, với tinh thần lạc quan, tin tưởng vào tương
lai tất thắng, các họa sỹ lên chiến khu, tự nguyện đứng trong mặt trận văn hóa
kháng chiến, biến nghệ thuật của mình thành vũ khí chống quân thù. Đi tiên phong
trong hoạt động này, ở giữa chiến khu hay vùng địch tạm chiếm là những bức tranh
cổ động nhạy bén về đề tài, phong phú về bút pháp của các họa sỹ: Nguyễn Sáng,
Mai Văn Hiến, Sĩ Ngọc, Huỳnh Văn Thuận, Lương Xuân Nhị, Nguyễn Bích…Chúng
không chỉ cổ vũ tinh thần yêu nước, niềm tin vào cuộc kháng chiến trường kỳ; kịp
thời phản ánh chủ trương, chiến lược, sách lược của Đảng. Mà đặc biệt có những
bức tranh cổ động địch vận đã có sức mạnh thực tiễn, làm thức tỉnh hàng loạt
binh sỹ trong quân đội Pháp rời bỏ hàng ngũ.
Tuy nhiên, vào thuở sơ khai, tranh cổ động chỉ hai màu đen trắng do phương
tiện dùng cho hội họa giá vẽ còn rất thiếu thốn. Phải đến chiến dịch Đông Xuân
(1953 – 1954) và chiến dịch Điện Biên Phủ, tranh cổ động mới thực sự phát triển
và sử dụng rộng khắp để theo kịp những nhiệm vụ cam go của đất nước. Tại chiến
hào, trên đường tiếp vận, nơi hậu phương, đâu đâu cũng có tranh cổ động. Nội
dung tranh cổ động cũng rất phong phú: Động viên bộ đội Vượt khó khăn, gian khổ,
quán triệt phương châm Đánh chắc tiến chắc, Quyết tâm tiêu diệt toàn bộ quân
địch ở Điện Biên Phủ, Chuyển gạo ra mặt trận, Diệt máy bay địch ở Gia Lâm, Cát
Bi…
Từ thập niên 60, tranh cổ động bắt đầu định hình một diện mạo nghệ thuật rõ
nét hơn, mang phong cách sáng tác hiện thực XHCN. Mà theo đánh giá của họa sĩ
Trịnh Tú trong một bài viết, các họa sĩ ngày đó phải rất giỏi kỹ thuật đồ họa,
bởi phong cách này đòi hỏi cách nhìn trực diện vào đề tài, thể hiện những khối,
mảng màu sắc khỏe, đơn giản nhưng vẫn chứa đựng đầy đủ lượng thông tin.
Thế hệ họa sĩ vẽ tranh cổ động nổi bật nhất trong thời kỳ này phải kể tới
những cái tên như Trường Sinh, Trần Mai, Trần Gia Bích, Nguyễn Thụ, Huy Oách,
Phạm Lung…với nhiều bức rất nổi tiếng như “Nixon phải trả nợ máu”, “Thành đồng
tổ quốc”, “Bác vẫn cùng chúng cháu hành quân”…Điểm nổi bật có thể thấy ở họ là
con người nghệ sĩ hòa quyện chặt chẽ với con người dấn thân vì cuộc chiến thần
thánh của cả dân tộc. Mà nói như họa sĩ Trường Sinh, cuộc chiến của họ không
diễn ra ngoài chiến tuyến mà diễn ra đằng sau giá vẽ.
Kỳ tiếp: Chuyện của “vua áp phích”
Khải Trí
0 Nhận xét